مقدمه
این گزارش پژوهشی با تکیه بر دادههای تجربی چندمنبعی - شامل نظرسنجیهای افکار عمومی، آمار رویدادهای یهودستیزی، تحلیلهای نهادی و ادبیات دانشگاهی - به بررسی نقش ائتلاف راهبردی بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ در شکلدهی به این پدیده میپردازد. یافتههای گزارش پژوهشی نشان میدهد که یهودستیزی نوین محصولی دوگانه است: ازیکسو، همترازی کامل دولت اسرائیل با جریان راستافراطی آمریکا و گفتمان ترامپیستی، یهودیان سراسر جهان را در معرض خطر قرار داده است؛ ازسویدیگر، سیاستهای دولت ترامپ در پوشش «مبارزه با یهودستیزی» - بهویژه از طریق پروژه استر (Project Esther) بهجای کاهش این پدیده، به ابزاری برای سرکوب آزادی بیان، همترازسازی انتقاد از اسرائیل با یهودستیزی، و درنهایت تشدید خود این پدیده تبدیل شده است. دادههای پیمایشی نشان میدهد که ۸۵٪ از یهودیان آمریکا معتقدند تصویر اسرائیل در سال ۲۰۲۵ آسیب دیده است، و اکثریت قریببهاتفاق آنان معتقدند که ترامپ از یهودستیزی بهعنوان «بهانهای» برای سرکوبکردن آزادی بیان در دانشگاهها استفاده میکند. در مجموع، گزارش پژوهشی استدلال میکند که یهودستیزی نوین، برخلاف اشکال کلاسیک آن، نه صرفاً یک پدیده اجتماعی خودجوش، بلکه محصولی سیاسی است که از تعامل میان سیاستهای توسعهطلبانه اسرائیل و ابزارسازی راستافراطی آمریکا از مفهوم یهودستیزی نشأت میگیرد.
از یهودستیزی کلاسیک تا یهودستیزی نوین
یهودستیزی بهعنوان یکی از کهنترین پدیدههای تاریخی، همواره دستخوش تحول بوده است. یهودستیزی کلاسیک - که ریشه در اروپای مسیحی داشت - مبتنی بر مفاهیمی چون «قتلهای آیینی»، «توطئه یهودی» و «بیگانگی دینی» بود. اما یهودستیزی در عصر مدرن، بهویژه پس از تأسیس رژیم اسرائیل، شکلهای جدیدی به خود گرفته است. آنچه امروز «یهودستیزی نوین» (New Antisemitism) نامیده میشود، عمدتاً با پوشش انتقاد از اسرائیل، خود را بازتولید میکند.
بااینحال، تحولات سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ - بهویژه جنگ غزه، گسترش عملیات نظامی اسرائیل به لبنان و سوریه و ایران، و بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید - شکل تازهای از یهودستیزی را پدید آورده است که میتوان آن را «یهودستیزی نوینِ محصول آمریکایی-اسرائیلی» نامید. این شکل نوین از یهودستیزی، برخلاف اشکال پیشین، نه صرفاً یک واکنش اجتماعی خودجوش، بلکه محصولی سیاسی است که از دو منبع اصلی تغذیه میشود:
نخست، همترازی راهبردی نتانیاهو با ترامپ و جریان راستافراطی آمریکا ، که بهجای کاهش یهودستیزی، به تشدید آن و بهخطرانداختن امنیت یهودیان در سراسر جهان دامن زده است.
دوم، سیاستهای دولت ترامپ در پوشش «مبارزه با یهودستیزی» که از طریق پروژههایی چون «پروژه استر» (Project Esther) - طرحی از بنیاد هریتیج، اندیشکده راستگرای آمریکایی - بهجای مقابله با یهودستیزی، آن را به ابزاری سیاسی برای سرکوب مخالفان و همترازسازی انتقاد از اسرائیل با یهودستیزی تبدیل کرده است.
سلاحسازی مفهومی برای یهودستیزی
یکی از مهمترین تحولات در عرصه یهودستیزی نوین، فرایندی است که میتوان آن را «سلاحسازی مفهومی» (Conceptual Weaponization) نامید. در این فرایند، مفهوم یهودستیزی - که زمانی ابزاری برای شناسایی و مقابله با تبعیض علیه یهودیان بود - بهعنوان ابزاری سیاسی برای سرکوب مخالفان بهکار گرفته میشود. جاناتان جاکوبی، رئیس پروژه نکسوس (Nexus Project)، بهصراحت اعلام کرده است که آنچه دولت ترامپ و حامیانش انجام میدهند، «سلاحسازی یهودستیزی» (weaponizing antisemitism) است. او هشدار میدهد که «سلاحسازی یهودستیزی، خود یهودستیزی را تولید میکند. سلاحسازی یهودستیزی، تلاشهای مقابله با یهودستیزی را تضعیف میکند.»
یک استاد تاریخ یهود نیز در این زمینه هشدار داده است که پروژه استر «در واقع با منحرفکردن توجه از تهدیدهای واقعی یهودستیزانه، امنیت یهودیان را به خطر میاندازد». وی استدلال میکند که پروژه استر با مترادف کردن و همترازسازی انتقاد از سیاستهای دولت اسرائیل با نفرت از یهودیان، «یهودستیزی را از هرگونه محتوای معنادار تهی میکند و آن را از توصیف حملات به جایگاه بنیادین یهودیان در جامعه، به یک گرز سیاسی تبدیل میکند.»
تناقض درونی «طرح استر» بنیاد هریتیج
پروژه استر که در ۷ اکتبر ۲۰۲۴ (نخستین سالگرد عملیات طوفان الاقصی) توسط بنیاد هریتیج منتشر شد، بهعنوان «راهبردی ملی برای مبارزه با یهودستیزی» معرفی گردید. این سند ۳۳ صفحهای توسط ائتلافی از سازمانها - با سازماندهی و حمایت بنیاد هریتیج - تهیه شده است.
بااینحال، منتقدان متعددی این پروژه را نه یک راهبرد واقعی برای مبارزه با یهودستیزی، بلکه «ابزاری برای اجرای پروژه ۲۰۲۵» (Project 2025) - دستور کار سیاستگذاری جنجالی برای دوره دوم ترامپ - توصیف کردهاند. بهعبارتی، پروژه استر در عمل به ابزاری برای:
۱. سرکوب جنبشهای طرفدار فلسطین: این پروژه جنبشهای طرفدار فلسطین را «شبکه پشتیبانی از تروریسم» توصیف میکند و خواستار «اختلال» و «تخریب» فعالیتهای آنها با استفاده از تمام توان دولت است.
۲. همترازسازی انتقاد از اسرائیل با یهودستیزی : پروژه استر با همترازسازی «یهودستیزی» با «ضدصهیونیسم»، هرگونه انتقاد از سیاستهای اسرائیل را در معرض اتهام یهودستیزی قرار میدهد.
۳. تضعیف آزادی آکادمیک: پیامدهای این پروژه در نظام آموزش عالی آمریکا «ویرانگر» توصیف شده است. این پروژه به اخراج اساتید و دانشجویان منتقد اسرائیل، و تضعیف برنامههای مطالعات خاورمیانه انجامیده است.
پارادوکس اصلی پروژه استر در اینجا نهفته است که «همسان کردن یهودیت با صهیونیسم و همترازسازی انتقاد از اسرائیل با یهودستیزی، بسیاری از یهودیان جریاناصلی آمریکا را نگران کرده است که سرکوب آزادیهای دموکراتیک توسط رئیسجمهور ترامپ، بهجای کاهش یهودستیزی، آن را تشدید خواهد کرد.»
تأثیر نتانیاهو و ترامپ در افزایش یهودستیزی در جهان
تحلیل روابط میان نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو و رئیسجمهور ایالات متحده دونالد ترامپ، و تأثیر این روابط بر افزایش یهودستیزی جهانی، نیازمند رویکردی چندلایه است. شواهد تجربی نشان میدهد که ائتلاف راهبردی نتانیاهو با ترامپ و جریان راستافراطی آمریکا، بهجای کاهش یهودستیزی، به تشدید آن دامن زده است. دادههای پیمایشی نشان میدهد که تنها یکچهارم یهودیان آمریکا به توانایی ترامپ در «کار درست» برای مبارزه با یهودستیزی اعتماد دارند، در حالی که ۴۲٪ هیچگونه اعتمادی به او در این زمینه ندارند. در مجموع، ادعای «حمایت از یهودیان» از سوی این دو سیاستمدار جنجالی، در عمل به عاملی برای تشدید یهودستیزی و بهخطرانداختن امنیت یهودیان در سراسر جهان تبدیل شده است.
نقش نتانیاهو: همترازی با راستافراطی و پیامدهای آن
نخستوزیر رژیم اسرائیل بنیامین نتانیاهو، همترازی کامل دولت خود را با گفتمان و سیاستهای دونالد ترامپ به نمایش گذاشته است. نورمن سولومون، (زاده ۷ ژوئیه ۱۹۵۱) روزنامهنگار، منتقد رسانهای، نویسنده و فعال سیاسی آمریکایی و مدیر اجرایی مؤسسه دقت در اخبار عمومی (Institute for Public Accuracy)، در تحلیلی در روزنامه گاردین به این نکته اشاره کرده است که همترازیِ مفهومیِ اسرائیل با تمام یهودیان جهان، «تلاشی برای تقدیس اسرائیل و مصونسازی آن از انتقاد از طریق برچسبزدنِ یهودستیزی» است . سولومون در این زمینه اشاره میکند که « آن کشوری که به ما گفته میشد هدف نهایی یهودستیزی است، اکنون در واقع به بزرگترین عامل ایجاد یهودستیزی در جهان تبدیل شده است». بهعقیده او، با اصرار بر اینکه اسرائیل تجسمبخش یهودیان جهان است، «دولت اسرائیل میکوشد یهودیان سراسر جهان را با جنایات جنگی سیستماتیک و نسلکشی اسرائیل مرتبط سازد.»
شکاف با دیاسپورای یهودی
همترازی نتانیاهو با راستافراطی آمریکا، شکافهای عمیقی را در درون جامعه یهودی ایجاد کرده است. گزارش مؤسسه سیاستگذاری قوم یهود (JPPI) نشان میدهد که اکثر یهودیان غربی «بهطور مستقیم یهودستیزی را تجربه کردهاند و از نمایش عمومی هویت یهودی خود اجتناب میکنند» و «بسیاری بهطور جدی به مهاجرت فکر میکنند.»
شاخص «صدای قوم یهود» در دسامبر ۲۰۲۵ نشان میدهد که ۸۵٪ از پاسخدهندگان یهودی معتقدند که «تصویر اسرائیل در سال ۲۰۲۵ آسیب دیده است» . بیش از هزار نفر خاخام و رهبر یهودی نیز استفاده اسرائیل به استفاده از گرسنگی بهعنوان سلاح جنگی در غزه را محکوم کردند و اعلام داشتند که اقدامات دولت نتانیاهو «نهتنها به اعتبار اسراییل بلکه به خود آیین یهودیت نیز آسیب میزند». این صداهای انتقادی از درون جامعه یهودی نشان میدهد که اقدامات اسرائیل در درون جهان یهود نیز اختلافات عمیق سیاسی و اخلاقی ایجاد کرده است.
پیامد همترازی مفهومی «اسرائیل = یهودیان»
مشکل اصلی در اینجا به گفتمانی بازمیگردد که اسرائیل و یهودیان را یکسان میانگارد. هنگامی که مقامات اسرائیلی و حامیان آن پیوسته تأکید میکنند که «اسرائیل همان قوم یهود است»، اقدامات اسرائیل ناگزیر بهعنوان «اعمال یهودیان» تلقی میشود. این همترازسازی یهود و اسراییل شاید در دوران صلح و آرامش به انسجام هویت یهودی کمک کند، اما در دوران جنگ میتواند یهودیان جهان را به «گروگان» سیاستهای اسرائیل تبدیل کند.
همانگونه که یک تحلیلگر در میدل ایست آی اشاره کرده است، «با همترازسازی اسرائیل با یهودیان، یهودستیزی مشروعیت مییابد، زیرا قوم یهود بهعنوان یک کل در قبال اقدامات دولت [اسرائیل] مسئول شناخته میشود». ائتلاف نتانیاهو با راستافراطی آمریکا، این همترازی را تقویت کرده است. دولت نتانیاهو با استقبال از حمایتهای راستافراطیِ مشروط به آرمانهای آخرالزمانیِ مسیحی (که در نهایت خواستار تغییر دین یهودیان یا نابودی آنها هستند)، در عمل یهودیان را در سراسر جهان در معرض خطر بیشتری قرار داده است.
نقش ترامپ: «مبارزه با یهودستیزی یا تشدید آن؟»؛ پروژه استر و سرکوب آزادی بیان
دولت دوم ترامپ از ادعای مبارزه با یهودستیزی برای توجیه اقدامات سرکوبگرانه خود استفاده کرده است. از جمله این اقدامات میتوان به دستگیری دانشجویانی اشاره کرد که علیه جنگ اسرائیل در غزه اعتراض کردهاند. از جمله ،مورد محمود خلیل، دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه کلمبیا که توسط مأموران ICE ربوده شد. تهدید دانشگاهها، و اعمال فشار بر سازمانهای مدنی از دیگر ابعاد این سیاست سرکوب بوده است.
بارنت روبین، دانشمند علوم سیاسی، در این زمینه گفته است که «رئیسجمهور ترامپ همیشه میگوید که بسیار خلاق است و کارهایی انجام میدهد که هیچکس قبلاً انجام نداده است. و اکنون او در حال ساختن یک رژیم فاشیستی است که با مبارزه با یهودستیزی مشروعیت مییابد. هیچکس قبلاً به انجام این کار فکر نکرده بود».
دولت ترامپ در این راستا از اجرای بیش از نیمی از پیشنهادهای پروژه استر خبر داده است. این پیشنهادها شامل قطع بودجه دانشگاهها، دستگیری و اخراج دانشجویان معترض، و مسدودکردن ویزای دانشجویان است.
واکنش جامعه یهودی به سیاستهای ترامپ
دادههای پیمایشی نشان میدهد که جامعه یهودی آمریکا نسبت به سیاستهای ترامپ در زمینه یهودستیزی عمیقاً بدبین است. بر اساس نظرسنجی مشترک موسسه Impose، دانشگاه برکلی و دانشگاه روچستر، ۷۲٪ از یهودیان آمریکا نگران یهودستیزی در دانشگاهها هستند، بااینحال نزدیک به ۶۰٪ از تصمیم دولت ترامپ برای قطع بودجه دانشگاهها بهدلیل عدم مقابله با یهودستیزی ناراضی هستند .
جیمز دراکمن، دانشمند علوم سیاسی دانشگاه روچستر که در طراحی این نظرسنجی مشارکت داشته، گفته است که بسیاری از پاسخدهندگان تهدید به قطع بودجه را یک مانور سیاسی میدانند: « سهچهارم از نمونه مورد بررسی در این نظرسنجی، دولت ترامپ را متهم میکنند که از یهودستیزی بهعنوان بهانه استفاده میکند .»
شکاف حزبی در این زمینه چشمگیر است: ۹۵٪ از یهودیان آمریکایی که در انتخابات ۲۰۲۴ به کامالا هریس رأی دادند، معتقدند که یهودستیزی برای پیشبرد دستور کار سیاسی گستردهتر ترامپ استفاده میشود ، در حالی که ۹۱٪ از رأیدهندگان به ترامپ معتقدند که او واقعاً به این مسئله اهمیت میدهد.
شاخص «صدای قوم یهود» در دسامبر ۲۰۲۴ نشان میداد که تنها یکچهارم (۲۶٪) از یهودیان آمریکا اعتماد زیادی به توانایی ترامپ برای «کار درست» در مبارزه با یهودستیزی دارند، در حالی که ۴۲٪ هیچگونه اعتمادی به او در این زمینه ندارند. در دسامبر ۲۰۲۵ نیز این ارقام تقریباً مشابه بود: ۲۸٪ اعتماد زیاد و ۴۳٪ هیچگونه اعتماد.
گزارش شوفار: پاسخ یهودیان لیبرال
در پاسخ به پروژه استر، گروههای یهودی لیبرال حامی پروژه نکسوس، «گزارش شوفار» (The Shofar Report) را منتشر کردند. پروژه نکسوس (Nexus Project) و گزارشی که تحت عنوان گزارش شوفار (Shofar Report) منتشر کرد، دو ابتکار مهم از سوی گروهی از رهبران یهودی با گرایش لیبرال هستند که در واکنش به پروژه استر (Project Esther) بنیاد هریتیج و سیاستهای دولت ترامپ شکل گرفتهاند. این گزارش که بهصراحت بهعنوان پاسخی به پروژه استر نوشته شده، خواستار بازگشت به رویکردی مبتنی بر حقوق مدنی و ائتلافسازی لیبرال برای مبارزه با یهودستیزی است. گزارش شوفار توصیه میکند که سیاستهای دولت ترامپ - از جمله قطع بودجه دانشگاهها، دستگیری و اخراج دانشجویان معترض، و مسدودکردن ویزای دانشجویان - برای مبارزه واقعی با یهودستیزی باید معکوس شوند. پیام اصلی این گزارش این است که «مبارزه با یهودستیزی مستلزم مبارزه برای تقویت نهادهای دموکراتیک و پذیرش ائتلافسازی سنتی لیبرال است».
جاناتان جاکوبی تأکید کرده است که «سلاحسازی یهودستیزی، تلاشهای مقابله با یهودستیزی را تضعیف میکند». وی هشدار داده است که رویکرد دولت ترامپ، بهجای محافظت از یهودیان، آنها را در معرض خطر بیشتری قرار میدهد.
ظهور یهودستیزی در درون جریان راست آمریکا؛ پارادوکس «حمایت از اسرائیل» و یهودستیزی همزمان
یکی از تناقضهای اصلی دوران ترامپ، رشد همزمان «مبارزه با یهودستیزی» از سوی دولت و ظهور آشکار یهودستیزی در درون جناح راست جمهوریخواه است. در اکتبر ۲۰۲۵، تاکر کارلسون، پرمخاطبترین مجری محافظهکار آمریکا، از نیک فوئنتس، یک نژادپرست و یهودستیز صریح، در برنامه خود دعوت کرد تا درباره اسرائیل و «یهودیت سازمانیافته» بحث کند.
واکنش به این رویداد نشاندهنده تغییر عمیقی در جریان راست بود. کوین رابرتز، رئیس بنیاد هریتیج - که خود پروژه استر را برای مبارزه با یهودستیزی طراحی کرده بود - از کارلسون دفاع کرد و خواستار «بحث با فوئنتس، نه طرد او» شد. همانگونه که یک تحلیل در The Hill اشاره کرده است، «به نظر می رسد که بنیاد هریتیج یک چرخش ناگهانی داشته است؛ برای بیش از یک سال، این سازمان تلاش میکرد خود را در خط مقدم مبارزه با یهودستیزی قرار دهد، که آن را منحصراً با نیروهای چپ طرفدار فلسطین مرتبط میدانست». اما اکنون، همین سازمان در حال مشروعیتبخشی به ورود یهودستیزان آشکار به جریان اصلی محافظهکاران است.
این پارادوکس نشان میدهد که «مبارزه با یهودستیزی» در دست راست افراطی آمریکا، هرگز درباره محافظت از یهودیان نبوده است؛ بلکه ابزاری برای سرکوب مخالفان سیاسی بوده است.
پارادوکس یهودستیزی طرفدار اسرائیل
تحلیلگران از پدیدهای با عنوان «یهودستیزیِ طرفدار اسرائیل» (pro-Israel antisemitism) سخن گفتهاند. این پدیده به وضعیتی اشاره دارد که در آن جناح راست آمریکا همزمان از دولت اسرائیل حمایت میکند و علیه یهودیان - بهویژه یهودیان لیبرال و منتقد اسرائیل - اقدامات یهودستیزانه انجام میدهد. نظرسنجی مؤسسه منهتن در دسامبر ۲۰۲۵ نشان داد که اگرچه ۸۳٪ از جمهوریخواهان کنونی نژادپرستی، یهودستیزی و تفکر توطئهآمیز در سیاست را رد میکنند، اما ۱۷٪ از آنان «جمهوریخواهان ضدیهودی» محسوب میشوند. این آمار نشان میدهد که یهودستیزی در درون حزب جمهوریخواه به سطحی هشداردهنده رسیده است.
شکاف در پایگاه اجتماعی دونالد ترامپ
جالبتوجه اینکه حمایت از اسرائیل حتی در میان پایگاه ترامپ نیز در حال کاهش است. «تایمز اسرائیل» گزارش داده است که «حمایت از اسرائیل در میان پایگاه ترامپ روزبهروز در حال کاهش است». پادکستهای راستافراطی با میلیونها دنبالکننده، به انتشار محتوای ضداسرائیلی و حتی یهودستیزانه پرداختهاند. حتی گفته شده است که ترامپ به یک سرمایه دار برجسته یهودی گفته است: «مردم من شروع به متنفرشدن از اسرائیل کردهاند».
نتانیاهو در واکنش به این روند، در مصاحبهای با Breitbart اعلام کرد که طرفداران ترامپ «نمیتوانند جزء MAGA (به اصطلاح جنبش احیای عظمت آمریکا به رهبری ترامپ) باشند، اگر ضداسرائیل باشند».
دادههای یهودستیزی پس از ۷ اکتبر؛ افزایش چشمگیر رویدادهای یهودستیزی
دادههای چندین منبع مستقل بهطور یکسان نشان میدهد که پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، رویدادهای یهودستیزی در سطح جهانی افزایش قابلتوجهی داشته است. یک مطالعه تجربی منتشرشده در International Journal of Intercultural Relations اشاره میکند که «گزارشهایی حاکی از افزایش خصومت یهودستیزانه و رویدادهای یهودستیزی پس از حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل و جنگ متعاقب آن در غزه وجود دارد.»
گزارش جامع ۲۰۲۵ مرکز مطالعات یهودیان اروپای معاصر دانشگاه تلآویو نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، ۲۰ رویداد مرگبار یهودستیزانه در سه کشور مختلف رخ داده است که بالاترین میزان تلفات ناشی از حملات یهودستیزانه در سی سال اخیر محسوب میشود. با وجود پایان جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۵، تعداد رویدادهای یهودستیزی در کشورهای دارای جمعیت قابلتوجه یهودی، همچنان دهها درصد بیشتر از سطح سال ۲۰۲۲ (پیش از جنگ) است.
اتحادیه ضدافترا (ADL) نیز گزارش داده است که حملات یهودستیزانه در سطوحی بیسابقه در تاریخ رخ میدهد. خاخام اعظم اروپا نیز اعلام کرده است که شمار موارد یهودستیزی در سراسر اروپا پس از ۷ اکتبر به سطحی بیپیشینه رسیده است.
شاخص جهانی ADL نشان میدهد که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴، احساسات یهودستیزانه تقریباً دو برابر شده است. یک مطالعه منتشرشده در Religions با استفاده از دادههای اتحادیه ضدافترا (ADL) نشان میدهد که در برخی کشورها افزایش قابلتوجهی رخ داده است؛ اگرچه توزیع یهودستیزی در کشورهای اروپایی نسبتاً پایدار مانده، اما در روسیه افزایش چشمگیری داشته است.
نظرسنجی بهار ۲۰۲۵ مرکز پژوهش پیو (Pew Research Center) نشان میدهد که در ۲۰ کشور از ۲۴ کشور مورد بررسی، حدود نیمی یا بیش از نیمی از بزرگسالان نظر نامطلوبی نسبت به اسرائیل دارند. در استرالیا، یونان، اندونزی، ژاپن، هلند، اسپانیا، سوئد و ترکیه، حدود سهچهارم یا بیشتر از پاسخدهندگان نظر منفی دارند.
در ایالات متحده آمریکا، نظرسنجی اکتبر ۲۰۲۵ مرکز پژوهش پیو نشان میدهد که ۵۹٪ از بزرگسالان آمریکایی نسبت به دولت اسرائیل نظر منفی دارند و تنها ۳۵٪ نظر مثبت دارند. این ارقام در مقایسه با سال ۲۰۲۴ که ۵۱٪ منفی و ۴۱٪ مثبت بود، بهشدت رو به وخامت گذاشته است. در سال ۲۰۲۲ - پیش از حمله ۷ اکتبر و جنگ غزه - افکار عمومی آمریکا نسبت به دولت اسرائیل نسبتاً برابر بود (۴۷٪ مثبت در برابر ۴۳٪ منفی).
نکته ظریفتر، تفاوت نگرش آمریکاییها نسبت به «مردم اسرائیل» در برابر «دولت اسرائیل» است: ۵۶٪ از بزرگسالان آمریکایی نسبت به مردم اسرائیل نظر مثبت دارند، اما این رقم برای دولت اسرائیل تنها ۳۵٪ است. این شکاف نشان میدهد که بسیاری از آمریکاییها میتوانند میان اسرائیل بهعنوان یک کشور و اسرائیل بهعنوان یک دولت تمایز قائل شوند.
با توجه به این داده ها، یهودستیزی نوین پدیدهای است که از تعامل میان دو عامل اصلی نشأت میگیرد: (۱) سیاستهای توسعهطلبانه و همترازی راهبردی دولت نتانیاهو با راستافراطی آمریکا، و (۲) ابزارسازی مفهوم یهودستیزی توسط دولت ترامپ برای سرکوب مخالفان سیاسی. این دو عامل در یک چرخه بازخوردی، یکدیگر را تقویت میکنند: هرچه اسرائیل عملیات نظامی گستردهتری انجام دهد، انتقاد از آن بیشتر میشود؛ و هرچه دولت ترامپ انتقاد از اسرائیل را با یهودستیزی همتراز کند، مفهوم یهودستیزی از محتوای معنادار خود تهی شده و به ابزاری سیاسی تبدیل میشود که در نهایت به خود یهودیان آسیب میزند.
دادههای تجربی نشان میدهد که این فرایند پیامدهای واقعی و ملموسی برای یهودیان در سراسر جهان داشته است. افزایش بیسابقه رویدادهای یهودستیزانه، کاهش چشمگیر وجهه اسرائیل در افکار عمومی جهانی، و شکافهای عمیق در درون جامعه یهودی - که ۸۵٪ از یهودیان آمریکا معتقدند تصویر اسرائیل در سال ۲۰۲۵ آسیب دیده است - همگی گواه بر این تأثیر منفی هستند.
«سلاحسازی یهودستیزی» - بهویژه از طریق پروژه استر - بهجای کاهش این پدیده، به تشدید آن انجامیده است. همترازی مفهومی «اسرائیل = یهودیان» که توسط نتانیاهو و حامیانش ترویج میشود، در کنار همترازی «ضدصهیونیسم = یهودستیزی» که توسط پروژه استر نهادینه شده است، یک «تله مفهومی» برای یهودیان ایجاد کرده است. ازیکسو، این همترازیها هرگونه انتقاد از اسرائیل را در معرض اتهام یهودستیزی قرار میدهد؛ ازسویدیگر، اقدامات اسرائیل را بهعنوان «اعمال یهودیان» تثبیت میکند و یهودیان جهان را در قبال سیاستهای دولت اسرائیل مسئول میشناسد. این تله مفهومی، یهودیان را در وضعیتی قرار میدهد که هم از انتقاد از اسرائیل - بهدلیل ترس از اتهام یهودستیزی - بازمیمانند، و هم بهدلیل اقدامات اسرائیل، هدف یهودستیزی قرار میگیرند. ظهور یهودستیزی در درون جریان راست آمریکا - که ۱۷٪ از جمهوریخواهان را در بر میگیرد - نشان میدهد که «حمایت از اسرائیل» بههیچوجه بهمعنای «حمایت از یهودیان» نیست و صرفا بخشی از «یهودستیزی نوین» است که محصولی آمریکایی – اسراییلی است.
تفاوت دشمنی با صهیونیسم با یهودسیتزی
ضدیت با صهیونیسم بهمعنای ضدیت با یهود نیست؛ زیرا صهیونیسم یک ایدئولوژی سیاسی مدرن است، حال آنکه یهودیت یک دین و هویت قومی با پیشینهای هزاران ساله است و یهود و صهیونیسم تفاوت مفهومی بنیادین دارند.
یهودستیزی به معنای داشتن پیشداوری و تعصب علیه یهودیان است که از قرنها پیش وجود داشته است، اما صهیونیسم یک جنبش سیاسی است که در اواخر قرن نوزدهم در اروپا شکل گرفت و به دنبال ایجاد یک کشور صهیونیستی در سرزمین فلسطین است. همچنین صهیونیست ها صرفا از یهودیان تشکیل نشده اند، بلکه در میان مسیحیان و حتی لائیک های مسلمان نیز صهیونیست های متعصبی وجود دارند.
استادیار دیوید اسلوکی، مدیر مرکز تمدن یهودی استرالیا، بهصراحت تأکید کرده است که «انتقاد از اسرائیل و دولت آن و اقدامات دولتش، قطعاً به خودیخود یهودستیزی نیست.» بهبیان دیگر، مخالفت با یک جنبش سیاسی - هرچند این جنبش مدعی نمایندگی یک قوم باشد - بهمعنای نفرت از آن قوم نیست.
مهمتر اینکه، خودِ یهودیان در طول تاریخ - از خاخامهای ارتدکس ناتوری کارتا گرفته تا سازمانهای مترقی چون JVP و IJAN و شورای آمریکایی یهودیت - در صفوف برجستهترین مخالفان صهیونیسم قرار داشتهاند.
دادههای پیمایشی نشان میدهد که تنها ۳۷ درصد از یهودیان آمریکا خود را صهیونیست مینامند، درحالیکه ۷ درصد خود را ضدصهیونیست و ۸ درصد غیرصهیونیست معرفی میکنند. این آمار گویای آن است که مخالفت با صهیونیسم پدیدهای حاشیهای نیست، بلکه بخشی از تنوع طبیعیِ اندیشه در درون جامعه یهود محسوب میشود.
همترازسازی ضدیت با صهیونیسم با یهودستیزی - همانگونه که در پروژه استر و سیاستهای دولت ترامپ نهادینه شده است - نهتنها از نظر مفهومی نادرست است، بلکه بهمثابۀ «سلاحسازی یهودستیزی» عمل کرده و خود به تشدید این پدیده دامن میزند. این همترازی، صدای منتقدان یهودی را خاموش میکند، تنوع جامعه یهود را نادیده میگیرد و در نهایت بهجای محافظت از یهودیان، آنان را در معرض خطر قرار میدهد - چراکه اقدامات اسرائیل را بهعنوان «اعمال تمام یهودیان» تثبیت میکند.
مصادیق مخالفت با صهیونیسم در میان جامعه یهودی دنیا
مخالفت یهودیان با صهیونیسم پدیدهای جدید نیست؛ این مخالفت همزمان با تولد خود جنبش صهیونیسم در اواخر قرن نوزدهم آغاز شد و تا امروز ادامه دارد. این مخالفت از سه منبع اصلی سرچشمه میگیرد : الهیاتی-مذهبی، سیاسی-چپگرایانه و لیبرال-همگرایانه.
الف) مخالفت الهیاتی-مذهبی: Neturei Karta
ناتوری کارتا (به آرامی بابلی: נטורי קרתא، بهمعنای «پاسداران شهر») نام یک گروه یهودی ارتودوکس حریدی (بسیار متعصب) ضدصهیونیسم است که در سال ۱۹۳۵ میلادی تشکیل یافت. «یهودی ارتدوکس حریدی» به گروهی از یهودیان گفته میشود که «از خدا هراسان» هستند و برای دوری از آلودگیهای دنیای مدرن، در جوامعی بسته و با پایبندی شدید به قوانین کهنِ دین خود زندگی میکنند.
گروه ناتوری کارتا معتقد است که بر اساس تلمود (کتاب قوانین یهودیت)، تشکیل دولت یهود تا پیش از ظهور ماشیح (منجی) ممنوع و نامشروع است. از دید آنان، صهیونیسم «سمی» است که «یهودیان واقعی» را تهدید میکند. آنان معتقدند یهودیان حق غصب اراضی فلسطینی را ندارند و خداوند این قوم را در عهد قدیم بهدلیل عدم اجرای شریعت تورات، با گرفتن حکومتشان مجازات کرده است. یکی از رهبران این گروه، خاخام موشه هرش، وزیر امور یهودیان در تشکیلات ملی فلسطین و مشاور یاسر عرفات بود.
شمار اعضای این گروه هزاران نفر برآورد میشود. آنان در محلهای در بیتالمقدس اشغالی زندگی میکنند و از پذیرش شهروندی اسرائیل خودداری کردهاند.اعضای ناتوری کارتا در نیویورک، تورنتو و لندن نیز حضور دارند و در تظاهرات حمایت از فلسطین شرکت میکنند. آنان بهصراحت اعلام میکنند که «ضدصهیونیسم بهمعنای ضدیت با یهود نیست» و تأکید دارند که مخالفت آنان با اسرائیل «دقیقاً از پایبندی به سنت یهودی نشئت میگیرد».
ب) مخالفت چپگرایانه: Jewish Voice for Peace (JVP)
صدای یهودیان برای صلح (JVP) بزرگترین سازمان یهودی ضدصهیونیست در آمریکا است که در دهه ۱۹۹۰ تأسیس شد.این سازمان خود را بهعنوان یک سازمان «پیشرو و ضدصهیونیست» معرفی میکند که یهودیان آمریکا را در همبستگی با مبارزات آزادیخواهانۀ فلسطین سازماندهی میکند. از کمپینهای تحریم، واگذاری سرمایهگذاری و تحریمهای بینالمللی (BDS) علیه اسرائیل حمایت میکند و خواستار پایان تمام کمکهای آمریکا به اسرائیل است.
این سازمان در دوران جنگ غزه رشد قابلتوجهی داشته است. تعداد اعضای دارای حق عضویت JVP به ۳۲,۰۰۰ نفر رسیده و دنبالکنندگان آن در شبکههای اجتماعی به ۱.۳ میلیون نفر در اینستاگرام افزایش یافته است .هر سال نشریه هایی با عنوان «هادای ضدصهیونیستی» منتشر میکند - با عناوینی چون «خروج از صهیونیسم» (۲۰۲۴) و «سال آینده در رهایی» (۲۰۲۵) - که بهصراحت از یهودیان میخواهد «خود یهودیت را از صهیونیسم بازپس گیرند».
صدای یهودیان برای صلح JVP در بیانیههای رسمی خود بهصراحت اعلام میکند که «بهطور قاطع همترازسازی یهودستیزی با ضدصهیونیسم را رد میکند» و تأکید دارد که در جنبش آنان جایی برای یهودستیزی وجود ندارد.
ج) شبکه بینالمللی یهودیان ضدصهیونیست (IJAN)
شبکه بینالمللی یهودیان ضدصهیونیست (IJAN) در سال ۲۰۰۸ توسط گروهی از فعالان یهودی تأسیس شد. این شبکه که در ایالات متحده، آرژانتین، بریتانیا، اسپانیا، کانادا و فرانسه شعبه دارد و خود را به «مبارزه با آپارتاید اسرائیل» و «بهچالشکشیدن این ایده که ضدصهیونیسم یهودستیزی است» متعهد میداند.
د) شورای آمریکایی یهودیت (American Council for Judaism)
این سازمان در سال ۱۹۴۲ توسط گروهی از خاخامها و رهبران یهودی اصلاحطلب تأسیس شد تا مخالفت خود با صهیونیسم را ابراز کنند. آنان معتقد بودند که سازمانهای صهیونیستی «تفسیری ناسیونالیستی» از یهودیت ارائه میدهند، درحالیکه یهودیت باید یک هویت دینی باشد، نه ملی. این شورا با تأسیس اسرائیل مخالفت کرد و همچنان از آنچه «سلطۀ صهیونیسم-اسرائیل بر زندگی یهودیان آمریکا» مینامد، انتقاد میکند.
منابع
Anadolu Agency. (2025). OPINION - The fracturing of Project Esther: How weaponizing antisemitism is beginning to backfire.
Anti-Defamation League. (2025). ADL Statement on the New Executive Order to Combat Antisemitism.
Anti-Defamation League. (2025). Overt Antisemitic and Extreme Anti-Israel Rhetoric Continue to Spike After U.S. Strikes Iran Nuclear Sites.
Cambridge University Press. The Cambridge Companion to Antisemitism.
Center for the Study of Contemporary European Jewry, Tel Aviv University. (2026). Antisemitism Worldwide Report for 2025.
Encyclopaedia Britannica. Neturei Karta.
EWN. (2024). Anti-zionism vs anti-semitism: Understanding the distinction.
Jewish People Policy Institute. (2025). Voice of the Jewish People Index – December 2025.
Jewish People Policy Institute. (2026). Voice of the Jewish People Index – March 2026.
Jewish Telegraphic Agency. (2025). Project Esther has shaped Trump's antisemitism strategy. The Shofar Report is a liberal Jewish response.
Jewish Telegraphic Agency. (2026). Most US Jews do not identify as ‘Zionists’ — JFNA survey.
Jewish Virtual Library. Encyclopedia Judaica: American Council for Judaism.
Jewish Virtual Library. Zionism: Anti-Zionism Among Jews.
Jewish Virtual Library. Zionism: Neturei Karta.
Jewish Voice for Peace. Official Statement.
Manhattan Institute. (2025). New Polling Reveals Deep Divides Inside the GOP's Expanding Coalition.
NEPM / University of Rochester / UC Berkeley. (2025). Most American Jews say Trump is using antisemitism as an 'excuse' to silence free speech at universities.
Ozer, S. et al. (2025). The impact of globalized conflicts: Examining attitudes toward Jews among Britons in the political context of the war in Gaza. International Journal of Intercultural Relations, 107, 102184.
Pew Research Center. (2025). Americans' views of Israelis, Palestinians and their political leadership.
Pew Research Center. (2025). Most people across 24 surveyed countries have negative views of Israel and Netanyahu.
Solomon, N. (2025). Jews and Israel are not the same. Equating them is a propaganda technique. The Guardian.
The Conversation. (2025). The conflation problem: Why anti-Zionism and antisemitism are not the same.
The Hill. (2025). Antisemitism exposed in the ranks of the right — the GOP-Israeli honeymoon is over.
The Jerusalem Post. (2025). Alt to Project Esther: Jews create antisemitism strategy.
The Jerusalem Post. (2025). How Donald Trump weaponizes antisemitism as a political tool.
The Jerusalem Post. (2026). Israel may pay a price for Netanyahu's alignment with Donald Trump.
The Jerusalem Post. (2026). Most Israel-supporting US Jews do not identify as 'Zionist'.
The Nation. (2025). How Trump Is Using Claims of Antisemitism to End Free Speech.
The Times of Israel. (2025). 80 Modern Orthodox rabbis urge ‘moral clarity’ in face of Gaza humanitarian crisis.
The Times of Israel. (2025). 'Losing Republicans by the day': Support for Israel slipping among Trump's base.
Vox. (2025). The Trump right's pro-Israel antisemitism.
Yonker, C. (2025). Did Antisemitism in Public Opinion Rise in the Wake of the Israel–Hamas War? Religions .