این راهبرد که با عنوان «راهبرد ضد نژادپرستی اتحادیه اروپا ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰» شناخته میشود، روز ۱۷ مارس ۲۰۲۶ در کنفرانس ضد نژادپرستی اروپا در بروکسل رونمایی شد.
هادجا لحبیب، کمیسر اروپایی امور برابری، این راهبرد را ارایه کرد. نکته مهم و تازه درباره این راهبرد اتحادیه اروپا اینجاست که بر خلاف گذشته، این بار فقط مبارزه با یهودستیزی در راهبرد مطرح نیست. برای نخستین بار، سه جبهه جدید هم به این راهبرد اضافه شده است:
اول، مبارزه با اسلامهراسی؛ یعنی حمایت رسمی از اقلیت مسلمان اروپا
دوم، مبارزه با نژادپرستی ضد سیاهان؛ یعنی حمایت از شهروندان آفریقاییتبار
و سوم، مبارزه با روماستیزی؛ یعنی حمایت از قوم مظلوم و تبعیضدیده روما
کارشناسان میگویند این تغییر بزرگ، پاسخ اتحادیه اروپا به سالها انتقاد از دوگانگی سیاستهای قبلی است.
برنامهها و راهبردهای قبلی اتحادیه اروپا برای ایجاد برابری به چند دلیل اصلی چندان کارآمد نبوده است:
۱. عدم الزامآوری قانونی: بیشتر اقدامات در قالب «راهبرد» و «اقدامات غیرالزامآور» بودهاند، نه قوانین الزامآور. به عنوان مثال، دستورالعمل برابری رفتار (Equal Treatment Directive) پس از ۱۷ سال همچنان در شورای اتحادیه اروپا مسدود مانده است.
۲. کمبود دادههای دقیق: بسیاری از کشورهای عضو به درستی جرایم نژادپرستانه را ثبت و گزارش نمیکنند. تا ۹ نفر از هر ۱۰ قربانی، حمله را گزارش نمیدهند زیرا فکر میکنند هیچ تغییری ایجاد نمیشود.
۳. بدتر شدن وضعیت در عمل: بر اساس گزارش آژانس حقوق اساسی اتحادیه اروپا، علیرغم وجود قوانین ضد تبعیض از سال ۲۰۰۰ میلادی، وضعیت تبعیض علیه مسلمانان و افراد آفریقاییتبار نه تنها بهبود نیافته، بلکه در برخی موارد بدتر شده است. نرخ تبعیض نژادی از ۳۹ درصد در ۲۰۱۶ به ۴۵ درصد در ۲۰۲۲ رسیده است.
۴. نادیده گرفتن ساختارهای سیستمی: راهبردها عمدتاً بر «هویتها» تمرکز داشتهاند نه بر «ساختارهای نابرابری» که ریشه تبعیض را تشکیل میدهند.
۵. فقدان مکانیسمهای نظارتی و پاسخگویی: برنامهها فاقد سازوکارهای پیگیری، شاخصهای عینی و اهداف شفاف بودهاند.