پس از فینال این دوره، بهروشنی میتوان گفت که جام جهانی ۲۰۲۶ برای مردمان تحت ستم، نه صرفاً یک رویداد ورزشی، بلکه «آیینهی تمامنمای همبسگی جهانی و حقطلبی» بود.
نه به هژمونی: تشکرهای نمادین از اسپانیا
هنگامی که مردم فلسطین، یمن، لبنان، ایران و حتی جوامع اقلیت در کشورهایی چون جمهوری آذربایجان و ترکیه—در کنار بدنه وسیعی از هواداران سنتی فوتبال آرژانتین—پیروزی اسپانیا در فینال را جشن گرفتند، پیامی فراتر از مستطیل سبز صادر شد. آنها به زبان فوتبال از کشوری قدردانی کردند که جسارت «نه» گفتن به جریانهای هژمونیک و ناقض حقوق بشر را داشت.
این رویداد، افسانهی «جدایی ورزش از سیاست» را یکبار برای همیشه ابطال کرد و نشان داد در دنیای قطبیشدهی امروز، حتی یک پاس گل میتواند بار معنایی «مقاومت» یا «تسلیم» داشته باشد. مطالبهی حقوق اقلیتها و مردمان به حاشیه رانده شده در این جام، از صحن دادگاههای بینالمللی لاهه به بطن جامعه، کف خیابانها و سکوهای ورزشگاهها کشیده شد؛ جایی که فریاد آزادیخواهی اقلیتها در کنار قهرمانی اسپانیا طنینانداز شد.
از غزه تا نیویورک، از صنعا و تهران تا لندن و باکو، و بهویژه در میان فلسطینیان دیاسپورا در اروپا، یک فریاد مشترک به گوش میرسید: «اسپانیا، اسپانیا...».
شرم سیاسی در برابر وفاداری ورزشی
در سوی مقابل، سکوتی سنگین بر هواداران سنتی آرژانتین حاکم شد_نه از سر شکست فنی، بلکه به دلیل شرم سیاسی. اقدام دولت آرژانتین در همراهی با وتوی قطعنامه آتشبس در غزه توسط آمریکا و تبعیت از تحریمهای یکجانبه، حامیان سنتی این تیم را دلسرد کرد.
روایت هوادار؛ طرفداری از حق و مقاومت در مقابل ظلم
«تمام عمرم عاشق سبک بازی آرژانتین و شیفته دیهگو مارادونا بودم. اما امسال وقتی موضعگیریهای سیاسی کشورم را در بیتوجهی به حقوق مردم مظلوم فلسطین دیدم، فهمیدم نمیتوانم برای تیمی شادی کنم که ملل تحت ستم را نادیده میگیرد. در مقابل، اسپانیا سفیرش را فراخواند و جنایات جنگی را محکوم کرد. من وجدانم را انتخاب کردم، حتی اگر آرژانتین زیباتر بازی کند.»
نظرسنجیهای غیررسمی در شبکههای اجتماعی غرب آسیا نشان داد حدود ۷۰ درصد از کاربران در جوامع، اسپانیا را تیم محبوب خود انتخاب کردند؛ در حالی که در دورههای گذشته، برزیل و آرژانتین بیش از ۵۰ درصد آرا را در اختیار داشتند.
حقوق بینالملل و نمادپردازی اقلیتها در زمین بازی
طبق ماده ۲۷ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، تمامی جوامع و اقلیتها حق دارند از هویت و کرامت خود دفاع کنند. همچنین اعلامیه حق همبستگی بینالمللی (سازمان ملل، ۲۰۱۷) تصریح میکند که آحاد جامعه حق دارند در برابر نقض فاحش حقوق بشر، موضع همبستگی اتخاذ کنند.
اکنون این همبستگی در قالب «انتخاب تیم محبوب» بروز یافته است:
• مسئولیت اخلاقی اسپانیا: به رسمیت شناختن فلسطین، حمایت از پروندههای حقوق بشری دیوان بینالمللی دادگستری و مخالفت با تحریمها و تهدیدات نظامی، ادای دین این کشور به اصول جهانی حقوق بشر بود.
• تحریم نمادین تبعیت از قدرتهای زورگو: هواداران آزادیخواه جهان با کنار گذاشتن علاقه فنی خود، دست به تحریمی نمادین علیه دولتی زدند که با سکوت یا همراهی خود، متجاوزان را حمایت میکرد.
یک هوادار ایرانی میگوید:
«سبک پاسکاری اسپانیا مورد علاقه من نیست، اما امروز برایشان شادی میکنم؛ چون میدانم این شادی، صدای اعتراض من به ظلم و هدیهای کوچک به لبخند کودکان زیر فشار است. فوتبال دیگر فقط یک بازی نیست.»
لامين یامال؛ صدای اقلیتها در اوج افتخار
جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین تورنمنتی بود که در آن «زیباییشناسی فنی» (دریبلها و گلها) در برابر «زیبایی اخلاقی» (همبستگی با اقلیتها و محرومان) رنگ باخت.
مظهر درخشان این پیوند، لامین یامال ستاره تیم اسپانیا بود؛ جوانی برخاسته از دل اقلیتهای مهاجر (با تبار مراکشی و گینه استوایی) که نشان داد موفقیت در بالاترین سطح ورزش جهانی، نافی وفاداری به ریشهها و دفاع از مظلومان و اقلیت ها نیست. ابراز همبستگی او و برافراشتن پرچم نمادین فلسطین، ثابت کرد که اقلیتهای جهان امروز خود فریادرس عدالتخواهی در بزرگترین صحنههای بینالمللی هستند.