نویسنده: آرتور کستلر
مترجم: محمدعلی موحد
ناشر: انتشارات خوارزمی
سال انتشار: 1404
تعداد صفحات: ۳۹۱ صفحه
معرفی کتاب:
کستلر با بهرهگیری از منابع تاریخی، روایت میکند که چگونه خزران پس از مدتی جنگ و همسایگی با دو امپراتوری بزرگ، یعنی خلافت اسلامی و امپراتوری روم شرقی (بیزانس)، سرانجام به عنوان یک «نیروی سوم» به دین یهود گرویدند و هویتی مستقل برای خود دست و پا کردند.
اما آنچه این کتاب را از یک روایت تاریخی صرف فراتر میبرد و به آن جایگاهی ویژه در مباحث مربوط به اقلیتها و هویت میبخشد، نتیجهگیری نهایی نویسنده است. کستلر با استناد به شواهد تاریخی، این نظریه را مطرح میکند که بخش بزرگی از یهودیان اروپا و آمریکا (تقریباً نهدهم) از نسل خزرهای ترکتبار هستند و نسبتی با بنیاسرائیل یا سرزمین فلسطین ندارند. این ادعا، ماهیت قومی و هویتیِ یهودیان اشکنازی را به چالش میکشد.
ترجمهی استاد محمدعلی موحد با نثری شیوا و دقیق، از نقاط قوت این کتاب است که پس از سه دهه، بار دیگر توسط انتشارات خوارزمی تجدید چاپ شده است. این اثر با رویکردی انتقادی، روایتهای رایج و رسمی از تبار یهود را به پرسش میگیرد و آن را برای مخاطب امروز که به دنبال شناخت لایههای پنهان تاریخ اقوام است، بسیار خواندنی و مغتنم میسازد .
این کتاب از این جهت حائز اهمیت است که به یکی از بنیادیترین مفاهیم در حوزه اقلیتها، یعنی «هویت» و «تبار» میپردازد. مطالعهای از این دست، درک ما را از چگونگی شکلگیری هویتهای جمعی و تأثیر آن بر منازعات قومی و مذهبی، به ویژه در منطقه خاورمیانه، عمیقتر میکند و زمینهساز بحثهایی نو در باب حق تعیین سرنوشت و بازشناسی تاریخی اقلیتهای استحاله شده است.