در این رویداد علمی که با عنوان «تبعیض سیستماتیک در آمریکا؛ واکاوی وضعیت حقوق بشری رنگینپوستان، اقلیتها و زنان» برگزار گردید، وضعیت اقلیتها (از جمله سیاهپوستان) و زنان در آمریکا در دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، با حضور اساتید و پژوهشگران برجسته مورد بررسی و واکاوی قرار گرفت.
در آغاز این نشست، دکتر احمد کاظمی، رییس مرکز پژوهشی حقوق اقلیتها با اشاره به هفته بازخوانی و افشای حقوق بشر آمریکایی (6 تا 12 تیر) ، برگزاری این نشست را از منظر بازخوانی علمی و حقوقی آخرین وضعیت حقوق بشری اقلیتها و زنان در آمریکا مهم خواند.
دکتر کاظمی با اشاره به تهیه سه گزارش پژوهشی از وضعیت اقلیتها و مردمان بومی در آمریکا توسط مرکز پژوهشی حقوق اقلیتها به مناسبت هفته حقوق بشر آمریکایی افزود: رویکردهای دوگانه و استفاده ابزاری آمریکا از حقوق بشر در سیاست خارجی این کشور، تأثیر نامطلوب بر وضعیت حقوق بشر در داخل و خارج از این کشور گذاشته است.
استاد حقوق بینالملل دانشگاه با تأکید بر تشدید نقض حقوق اقلیتها و رنگینپوستان در دوره دوم دونالد ترامپ افزود: رویکرد ترامپ از جمله دستور ژانویه ۲۰۲۵ وی برای پایان اجرای برنامههای مربوط به اصل تنوع، برابری و شمول (DEI) نشان میدهد که آمریکا به بازگشت رسمی به دوره تبعیض نژادی علاقمند است. خروج آمریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل در سال ۲۰۱۸ و تداوم آن در دوره دوم ترامپ نشاندهنده بیاعتنایی واشنگتن به هنجارهای جهانی حقوق بشر است. به همین دلیل در اقدامی بیسابقه، آمریکا از شرکت در چهارمین نشست بررسی دورهای جهانی شورای حقوق بشر (یوپیآر) در نوامبر ۲۰۲۵ و ارائه گزارش ملی از عملکرد حقوق بشری خود خودداری کرد تا ناخرسندی کاخ سفید از انتقادات شورای حقوق بشر از جنایات رژیم اسرائیل و نیز گزارشهای مربوط به نقض حقوق اقلیتها، بومیان، زنان و سایر نقصهای حقوق بشری در داخل آمریکا را نشان دهد.
این نشست در قالب دو پنل تخصصی برگزار شد.
پنل نخست: حقوق اقلیتها در آمریکا
پنل نخست با موضوع «حقوق اقلیتها در آمریکا» با دبیری علمی دکتر کاظمی (عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و رئیس مرکز پژوهشی حقوق اقلیتها) برگزار شد.
دکتر امیرعلی ابوالفتح، پژوهشگر ارشد مطالعات آمریکا در این پنل به بررسی وضعیت حقوق اقلیتها در آمریکا در دوره دوم ترامپ با تمرکز بر وضعیت اقلیت سیاهپوست پرداخت. وی در گفتاری تحلیلی، وضعیت اقلیتها در آمریکا را از دو منظر جامعهشناختی و اقتصادی بررسی کرد و با اشاره به ریشههای تاریخی تبعیض، گفت: «آنچه در جامعه آمریکا در نمای ظاهری ارائه میشود، تصویر یک جامعه آرمانشهر لیبرالیسم است، اما باید بررسی کنیم که این آرمانشهر بر چه ساختاری بنا شده است.»
وی با اشاره به تفکیک اقلیتها به دستههای دینی، نژادی و جنسیتی، تأکید کرد که اگرچه تنشهای دینی در آمریکا به اندازه اروپا پررنگ نیست، اما بحث نژادی در آمریکا بسیار پررنگ است و این مسئله ریشه در تاریخ شکلگیری این کشور دارد.
دکتر ابوالفتح با مرور تاریخچه سیاستهای نژادی در آمریکا، از دوران «جدا اما برابر» تا جنبش حقوق مدنی و سپس سیاست «تبعیض مثبت» (Affirmative Action)، به برنامههای DEI (تنوع، برابری و شمولیت) اشاره کرد و گفت که این برنامهها برای جبران اجحاف تاریخی به اقلیتها طراحی شدند. به گفته وی، «رهبران فکری آمریکا به این نتیجه رسیدند که اگر بپذیریم به سیاهپوستان اجحاف شده است، وظیفه داریم این اجحاف تاریخی را جبران کنیم.»
پژوهشگر ارشد مطالعات امریکا در ادامه به مخالفت جریان راست به رهبری دونالد ترامپ با این سیاستها پرداخت و اظهار داشت: ترامپ و جریان راست در آمریکا معتقدند که این رویه با شایستهسالاری در تضاد است و به همین دلیل، ترامپ با دستورات اجرایی، برنامههای DEI را لغو کرد و حکم دیوان عالی در مورد اقدامات جبرانی را نیز بازنگری کرد.
وی در بخش اقتصادی سخنان خود، به شکاف طبقاتی عمیق در آمریکا اشاره کرد و گفت: در دولت دوم ترامپ، شاهد افزایش تمرکز ثروت در دست یک درصد بالای جامعه هستیم و در مقابل، اقلیتهای کمدرآمد با محدودیت در دریافت حمایتهای رفاهی مواجه شدهاند.
دکتر ابوالفتح در جمعبندی سخنانش با اشاره به لایحه «Save America Act» تأکید کرد که این سیاستها نشاندهنده جدالهای عمیق در جامعه آمریکاست و گفت: دولت ترامپ به سمت تبعیضهای جدید حرکت نکرده است؛ بلکه بیشتر به سمت گرفتن امتیازات واگذارشده به اقلیتها در دهههای اخیر حرکت کرده است. برخی این اقدامات را نوعی تبعیض جدی و جدید میدانند و برخی آن را تبعیض نمیدانند. آنچه مسلم است این است که این تغییرات با کنشهای سیاسی و اجتماعی همراه شده است.
دکتر داریوش صفرنژاد، پژوهشگر امور بینالملل نیز در ادامه این پنل، به تبیین ریشههای تبعیض سیستماتیک در نظام آمریکا و تأثیر آن بر اقلیتها پرداخت. وی با رویکردی ساختاری و ریشهشناختی به تحلیل نظام تبعیضآمیز در آمریکا پرداخت و با اشاره به تاریخ شکلگیری ایالات متحده، سخنان خود را با این جمله کلیدی آغاز کرد:«کشور ایالات متحده بر پایه خون میلیونها انسان بیگناه (مردمان بومی سرخ پوست) بنا نهاده شده و به جای آنها، مهاجرانی از اقصی نقاط دنیا، جمعآوری و به این سرزمین آورده شدند. شاید بزرگترین نسلکشی در تاریخ بشر که مستند شده، مربوط به تاریخ شکلگیری آمریکا باشد.»
وی در ادامه، ساختار فراماسونری را عامل اصلی تبعیض سیستماتیک در آمریکا معرفی کرد و گفت: «ساختاری که نظام حاکم در آمریکا بر پایه آن بنا شده و باعث شکلگیری یک نظام کاملاً الیگارشی و طبقاتی شده است، ساختار فراماسونری است. امروزه این فراماسونری، در سراسر جهان گسترش یافته و شبکهای از سیاست، اقتصاد و حکومت جهانی را شکل داده است که آمریکاییها آن را اداره میکنند.»
دکتر صفرنژاد با اشاره به سه بازوی اجرایی این شبکه، یعنی باشگاههای روتاری، لاینز و گروه بیلدربرگ، به تشریح نقش آنها در شکلدهی به افکار عمومی جهانی پرداخت و گفت:
«هرچه عناصر دولت سایه بخواهند، این شبکه آن را تأیید میکند و تأیید آنها، به معنای نهادینهشدن آن مفهوم در افکار عمومی است. امروزه بیش از ۳۴ هزار کلوپ روتاری در جهان وجود دارد و میلیونها نفر عضو آن هستند. لاینز نیز در واقع محفلی برای جذب ثروتمندان و صاحبان جهان است و بیلدربرگ با اجلاسهای سالانهاش، برای یک سال و ده سال آینده جهان برنامهریزی میکند.»
وی با ذکر مثالهایی از سکوت سرآمدان فرهنگی و ورزشی جهان در برابر جنایات آمریکا، بر نفوذ گسترده این شبکهها تأکید کرد و افزود:« هر پرونده حقوقبشری علیه آمریکا یا همراهانش، محکوم به وتو یا بینتیجهماندن است، زیرا تمام نهادهای جهانی را با همین هشت گروه مرجع، شبکهسازی کردهاند.»
این پژوهشگر امور بین الملل با یادآوری شعارهای انتخاباتی ترامپ درباره پایان دادن به جنگها، رفتار عملی او را نقض آشکار این وعدهها دانست و آن را ناشی از آموزههای فراماسونری و شبکههای جهانی دانست و گفت: «ترامپ و امثال او که بیش از ۸۰ سال از عمرشان میگذرد، هرگز در هیچ نهاد اداری کار نکردهاند؛ سالها در حوزه کلوپهای روتاری، لاینز و بیلدربرگ بودهاند و فراماسون هستند. گفتمانشان با عملشان متفاوت است.»
پنل دوم: حقوق زنان در آمریکا
پنل دوم کنفرانس «تبعیض سیستماتیک در آمریکا» با موضوع «حقوق زنان در آمریکا» با دبیری علمی دکتر نیلوفر مقدمی (عضو هیأت علمی پژوهشکده زنان دانشگاه الزهرا) برگزار شد.
دکتر مرضیه هاشمی، مستندساز آمریکاییتبار و فعال رسانهای در حوزه حقوق بشر، در این پنل، به بررسی تبعیض در حقوق اولیه و انسانی زنان در چارچوب قوانین و نظام اجتماعی آمریکا پرداخت. او با بیانی مستند و احساسی به تشریح تاریخ ظلم سیستماتیک به سیاهپوستان و زنان سیاهپوست در آمریکا پرداخت و آن را نه یک پدیده جدید، بلکه ریشهای در بنیانگذاری این کشور دانست. دکتر هاشمی سخنان خود را با این جمله کوبنده آغاز کرد:«این تبعیض اصلاً در ساختار حکومت از اول بوده است. از ابتدا سیاهپوستان را شکار کردند، قتلعام کردند و سپس حدود ۱۲.۵ میلیون نفر را از آفریقا می دزدند و به آمریکا بردند»
این مستندساز آمریکاییتبار به مهمترین و ریشهدارترین جنایت سیستماتیک در آمریکا یعنی نابودی بنیان خانوادههای سیاهپوست اشاره کرد و گفت:
«در آمریکا، از ابتدا همین کار را کردند. فقط تصور کنید که از آفریقا افرادی را دزدیدند و به آنجا بردند و اعضای خانواده را از هم جدا کردند؛ مادر، پدر، بچهها را از یکدیگر جدا کردند. یکی را به یک بردهدار سفیدپوست فروختند و دیگری را به فرد دیگری. از همان ابتدا که آنها را به آمریکا آوردند، به ساختار خانواده حمله کردند و این کار را به طور کامل ادامه دادند.»
وی با اشاره به وعده جبران خسارت (Reparations) پس از دوران بردهداری، تأکید کرد که این وعده هرگز محقق نشد: «نه تنها جبران نکردند، بلکه وقتی سیاهپوستان آزاد شدند و شروع به کار کردند، مجبور بودند تمام پول خود را به صاحب قبلیشان بدهند، چون جایی برای رفتن نداشتند». وی این وضعیت را ادامه بردهداری با نامی دیگر توصیف کرد.
دکتر هاشمی با ذکر نمونههای تاریخیِ قتلعام اقتصادی و اجتماعی سیاهپوستان در محلههای «بلک وال استریت» در تولسا (۱۹۲۱) و «رز وود» در فلوریدا (۱۹۲۳)، گفت:
«هر زمان که سیاهپوستان از نظر اقتصادی پیشرفت میکردند، مورد حمله قرار میگرفتند. در تولسا و رز وود، سیاهپوستان از نظر اقتصادی و آموزشی بسیار پیشرفت کرده بودند، اما چون میدیدند که دارند پیشرفت میکنند، به طور کامل آن محلهها را تخریب کردند، مردم را کشتند و اموالشان را نابود کردند.»
وی با انتقاد شدید از نقش رسانهها در بازتولید کلیشههای نژادپرستانه گفت:«با کنترل رسانهها، این تصویر را القا میکنند که سیاهپوستان یا خلافکارند یا ورزشکار؛ یا میخوانند یا میرقصند. واقعاً بسیاری از مردم این را باور میکنند، چون رسانهها در اختیار آنهاست.»
این مستندساز آمریکاییتبار همچنین به سیاست «Redlining» (خطکشی قرمز) در وامهای مسکن، آوردن مواد مخدر و اسلحه به محلههای سیاهنشین، و تصویب قوانینی که مردان سیاهپوست را از خانههای دولتی محروم میکرد، به عنوان نمونههایی از برنامههای هدفمند برای نابودی خانوادهها اشاره کرد و گفت: «قانونی گذاشتند که اگر مردی در خانه نباشد، میتوانند خانه دولتی بگیرند. همین باعث شد بسیاری از مردان سیاهپوست مجبور شوند خانه را ترک کنند و خانواده از هم بپاشد.»
دکتر هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود، به جنبش «بلک پنترز» (پلنگان سیاه) اشاره کرد و گفت که آنها برای آگاهیبخشی و توانمندسازی مردم خود تلاش میکردند و به همین دلیل به شدت سرکوب شدند: «بسیاری از اعضای بلک پنترز را کشتند، زندانی کردند و یا به حاشیه راندند.»
وی در پایان با ارائه آماری از وضعیت کنونی، گفت: «امروز بیش از ۷۰ درصد خانوادههای سیاهپوست در آمریکا تکوالد هستند و بیش از ۷۰ درصد کودکان سیاهپوست نامشروع به دنیا میآیند. این وضعیت نتیجه سیاستهای تبعیض نژادی سیستماتیک در آمریکا است.»
وی با اشاره به تلاش های بیگانگان برای فروپاشی خانواده در ایران و مشابهت آن با سیاستهای اجراشده در آمریکا، هشدار داد: «ریشه همه اینها به همان "شیطان بزرگ" برمیگردد که برای تمام دنیا برنامه دارد. انشاءالله ما بیدار باشیم و این واژههای "دموکراسی"، "حقوق بشر" و "حقوق زنان" را با روایت امریکایی نپذیریم و مقاومت کنیم.»
دکتر کاظمی نیز در سخنان پایانی، ضمن تشکر از سخنرانان، به ابعاد دیگری از تأثیرات منفی رویکردهای دولت ترامپ بر وضعیت حقوق بشر در آمریکا اشاره کرد و گفت:
«یکی از اقلیتهای ملی مهم در آمریکا، جامعه ایرانیان است که جمعیتی ریشهدار و قابلتوجه را تشکیل میدهند. متأسفانه شاهد هستیم که امروزه بسیاری از حقوق فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و شغلی این اقلیت، بهویژه در دوران اخیر، با نقض آشکاری مواجه شده است.»
وی بر ضرورت تداوم پژوهشهای میانرشتهای در حوزه حقوق اقلیتها و زنان در آمریکا تأکید کرد و گفت: «علیرغم حقوقستیزی آمریکا در دوره ترامپ، نگاه بینالمللی به بحث حقوق اقلیتها، روند صعودی خوبی را طی میکند و ما باید این روند را تقویت کنیم.»
گفتنی است این نشست روز دوشنبه 8 تیر 1405 با حضور جمعی از پژوهشگران، اساتید و فعالان حوزه حقوق بشر در محل «مرکز پژوهشی حقوق اقلیت ها»، برگزار شد و شرکتکنندگان به طرح پرسشها و دیدگاههای خود پیرامون موضوع نشست پرداختند.
شرکتکنندگان مجازی نیز از طریق لینک https://www.skyroom.online/ch/irrcmr/conference مباحث نشست را استماع کردند.
